Essay:

Essay details:

  • Subject area(s): Marketing
  • Price: Free download
  • Published on: 14th September 2019
  • File format: Text
  • Number of pages: 2

Text preview of this essay:

This page is a preview - download the full version of this essay above.

1. ISTOTA WOJNY GOSPODARCZEJ

1.1 POJĘCIA WOJNY GOSPODARCZEJ

Praktycznie od początku istnienia rodzaju ludzkiego dochodziło do różnego rodzaju konfliktów mających na celu przejęcia przestrzeni życiowej bądź terytorium bogatego w surowce konieczne do przetrwania, które kończyły się nawet upadkami danej cywilizacji. W czasach Antyku stosowano różnego rodzaju blokady portów i miast strategicznych z punktu gospodarczo-militarnego. Korzystano z rozmaitych sposobów na osiągnięcie celów militarnych np. Piraci grabili i palili statki kupieckie dostarczające różnego rodzaju dobra jednej ze stron danego konfliktu, zdobywano miasta poprzez blokadę dostaw zaopatrzenia, zatruwano ujęcia wody oraz żywność, czyli wpływano na gospodarkę po to by osiągnąć cel militarny.

Wiek XX i współczesność obfitują w konflikty zbrojne. Rola wymienionych powyżej działań zwiększa się wprost proporcjonalnie do wzrastającego opanowania działań militarnych poprzez argumenty ekonomiczne.

 Wiek XX to istotne zmiany, których wynikiem jest rozbudowa katalogu środków wojny gospodarczej. Wpływ na nie miały pośrednio następujące argumenty :

a) Wpływ warunków ekonomicznych na przebieg konfliktu zbrojnego:

Wraz ze wzrostem znaczenia gospodarki konieczne było znalezienie środków do oddziaływania na ekonomiczny filar obronności.

b) Rozwój międzynarodowych stosunków gospodarczych:

Dynamiczny rozwój gospodarki poprzez zewnętrzne technologie oraz zasoby,

w konsekwencji uzależnienie gospodarki własnej od ewolucji zachodzących

w gospodarce światowej.

c) powstanie po II wojnie światowej paktów NATO oraz Układu Warszawskiego:

prowadzona przez dekady tak zwana „zimna wojna”, w której dominowały czynniki ekonomiczne zakończyła się rozwiązaniem UW oraz upadkiem Związku Radzieckiego.

Powyższe argumenty wskazują, iż, z góry zaplanowane i ukierunkowane działania ekonomiczne realizowane zgodnie z założeniami mające wpływ na potencjał obronno- gospodarczy przeciwnika możemy nazwać „wojną gospodarczą”. Jest to spójne

z definicją W. Stankiewicza, który pisze „wojna gospodarcza jest to zespół działań ekonomicznych i militarnych, skierowanych na osłabienie potencjału wojenno-ekonomicznego przeciwnika” . Natomiast J. Chmurkowski twierdzi „pojęcie wojny gospodarczej obejmuje […] system celów i środków militarnego, ekonomicznego

 i dyplomatycznego oddziaływania na gospodarkę przeciwnika w związku z zaistniałym konfliktem zbrojnym bądź przygotowaniem do niego. Celem tego oddziaływania jest zyskanie przewagi gospodarczej, a pośrednio militarnej nad nieprzyjacielem przez zniszczenie lub osłabienie jego potencjału ekonomicznego. Zadania te mogą być osiągnięte zarówno za pomocą operacji ofensywnych jak i defensywnych.”  Ciekawą definicje przedstawia M. Sułek „wojna gospodarcza jest formą przejawiania się strategii globalnej; jej treścią jest wielostronne oddziaływanie na system gospodarczy przeciwnika w celu uzyskania jego kosztem polityczno-militarnych korzyści”.  Znaczenie słowa „wojna” obecnie nie jest rozpatrywane wyłącznie w płaszczyźnie konfliktu zbrojnego i posiada bardzo dużo definicji, jak również rodzajów. Niegdyś „wojnę” kojarzono tylko i wyłącznie z incydentem o charakterze militarnym, które miało na celu zniszczenie potencjału militarnego przeciwnika w powszechnym starciu, i cechowało walkę zbrojną. Obecnie walka zbrojna jest uważana za jeden ze składników zjawiska, jakim jest wojna. Wojna może być prowadzona w sposób militarny i niemilitarny, poprzez zastosowanie środków dyplomatycznych, ekonomicznych oraz administracyjnych skierowanych w potencjał obronno-gospodarczy innego państwa w celu jego osłabienia i dezorganizacji. W tym miejscu można przytoczyć definicje pojęć takich jak: walka gospodarcza oraz przemoc gospodarcza. „Walka gospodarcza – stosowanie siły w stosunkach międzynarodowych, wykraczających poza strefę militarną (rodzaj walki niezbrojnej), polegające na uruchomieniu wobec przeciwnika różnego rodzaju środków o charakterze ekonomicznym, osłabiających jego potencjał gospodarczy i skłaniający do zachowań zgodnie z zamiarami (celami) państwa podejmującego walkę gospodarczą. Celem walki gospodarczej może być wyczerpanie ekonomiczne przeciwnika, a środkiem umożliwiającym osiągnięcie tego celu – prowadzenie wyścigu zbrojeń przekraczających możliwości jego gospodarki.”  „Przemoc gospodarcza – oddziaływanie jednego państwa (grupy państw, ugrupowań, międzynarodowych organizacji gospodarczych na drugie państwo (grupę państw, ugrupowań międzynarodowych organizacji gospodarczych), na jego gospodarkę, jako całość lub na poszczególne elementy, za pośrednictwem szerokiego wachlarza środków, w celu osiągnięcia konkretnych zaplanowanych korzyści godzących jednocześnie w interes drugiej strony. Jest to działalność polegająca na wykorzystaniu przewagi gospodarczej wobec innego państwa, do narzucenia własnych rozwiązań. Lokować należy ją w obszarze walki gospodarczej.”  Obydwa przytoczone powyżej terminy są bardzo bliskoznaczne z definicją wojny gospodarczej. Według definicji wojny gospodarczej nie posiada ona ram czasowych, przychylając się do tej koncepcji możemy uznać, że może występować w warunkach zarówno wojny jak i pokoju. Istnieją jednak sceptycy, którzy nie przyjmują militarnego wymiaru wojny gospodarczej i uważają, że może występować tylko podczas pokoju.  Powyższe rozważania pokazują jak trudno jest podać spójną i jednobrzmiącą definicje zagadnienia, jakim jest wojna gospodarcza. Przedstawianie wojny gospodarczej obok działań bojowych, jako elementu je wspierającego ma poparcie w historii. Wojna ekonomiczna jest konfrontacyjnym sposobem prowadzenia polityki ekonomicznej. Większość konfliktów o podłożu gospodarczym prowadzonych z naciskiem na jednostronne korzyści podczas pokoju, często w konsekwencji kończyło się konfliktem zbrojnym. Przyczyną takiego stanu rzeczy było osiągnięcie przez jedną ze stron konfliktu większego potencjału militarnego oraz sojuszników, którym siłowe rozwiązanie konfliktu gwarantowało w następstwie znaczne zyski. Obecnie wojny gospodarcze prowadzone są zazwyczaj bezkrwawo, dopiero w momencie eskalacji ukazuje się prawdziwy bilans ofiar poniesionych przez dane społeczeństwo. Zazwyczaj w konfliktach tych biorą udział instytucje, które wykorzystując prawo międzynarodowe udzielają protektoratu gospodarczego jednej stronie konfliktu, a co za tym idzie odbierają możliwość obrony drugiej. Sytuacje tą i wynikające z niej zagrożenia świetnie obrazuje Arthur Salter „ Konflikty gospodarcze wytwarzać mogą nie tylko głębokie antagonizmy między poszczególnymi skupieniami ludności na kuli ziemskiej, lecz i wzbierające uczucie krzywdy i niesprawiedliwości […]mogą one uzupełniać, potęgować, zaogniać animozje polityczne. Jeśli przy intensywnym kryzysie gospodarczym w tej lub innej dziedzinie przemysłu jeden rząd po drugim wszczyna akcję, przez innych za krzywdzącą lub niesłusznie uważaną, a przytem brak hamulca, w postaci prawa lub uznanego zwyczaju, dla odróżnienia tego, co dozwolone od niedozwolonego, nieuniknione staje się coraz większe zadrażnianie stosunków międzynarodowych, i wcześniej lub później ciśnienie rozsadzi mechanizm bezpieczeństwa mający służyć ochronie świata przed przyszłymi wojnami.”  Natomiast niemiecki naukowiec badający koniunktury okresu międzywojennego w swej pracy  pt. Koniunkturlehre napisał: „wykorzystanie własnej siły ekonomicznej lub wykorzystanie słabości ekonomicznej strony trzeciej jest bardzo skutecznym środkiem osiągnięcia celów w polityce zagranicznej w czasie pokoju. Stanowisko polityczne

i wojskowe, układy, traktaty przyjaźni są wzmacniane układami specjalnymi

i przywilejami w dziedzinie polityki ekonomicznej, handlowej i kredytowej.”  Pokrywa to się to ściśle z opisem współczesnej wojny handlowo-gospodarczej, który brzmi: współczesna wojna handlowo-gospodarcza przejawia się w kilku płaszczyznach, tj. przede wszystkim w finansach, żywności, energii i technologii.  Tak więc kolejna definicja przedstawia ścisłe powiązanie ekonomii oraz jej wpływ na politykę zagraniczną, obecnie żaden kraj wysokorozwinięty ze względu na opinię publiczną nie jest chętny do otwartego konfliktu zbrojnego. W wyniku, którego obie strony ponoszą straty w ludziach, oraz dochodzi do zniszczenia infrastruktury oraz gospodarki. Stosowanie natomiast mechanizmów oraz narzędzi ekonomicznych pozwala osiągać długotrwałe korzyści ekonomiczne oraz skutecznie wpływać na gospodarkę nie niszcząc jej przy tym w sposób fizyczny.

Szukając definicji wojny gospodarczej warto przyjrzeć się zjawisku, jakim jest globalizacja, która ma wpływ na globalną konkurencję a co za tym idzie wpływa na stosunki pomiędzy państwami. Pośrednio prowadzi ona do współzawodnictwa, lecz rozwiązanie zaistniałych kryzysów pomiędzy stronami ewentualnego konfliktu nie odbywa się w sposób militarny lecz za pomocą całego wachlarza form oraz metod rywalizacji. Przyjąć można że takie rozwiązania zapewnia geoekonomia, jeżeli uznamy ją za synonim wojny gospodarczej i przyjmiemy za słuszne rozważania  E. Luttwaka, że „ odpowiednikiem siły ognia jest kapitał inwestycyjny zgromadzony lub kontrolowany przez państwo; odpowiednikiem udoskonaleń rodzajów broni jest subsydiowany przez państwo rozwój nowych produktów; wspierana przez państwo penetracja rynku zastępuje bazy militarne i garnizony stacjonujące za granicą, jak również wpływy dyplomatyczne. Te same działania – inwestycyjne, badania i rozwój, kampanie marketingowe – podejmują również prywatne firmy realizując swoje czysto ekonomiczne cele. Lecz gdy państwo interweniuje, by zachęcać, wspomagać lub kierować tą sama działalnością, przestajemy mieć do czynienia ze zwyczajną ekonomią, zamiast niej pojawia się geoekonomia.”  Genezą geoekonomii jest pozyskiwanie dużej ilości miejsc pracy dla wysoko wykwalifikowanych kadr we współczesnych usługach i przemyśle, wyparcia klasycznych form konfliktów zbrojnych na rzecz rywalizacji czysto ekonomicznej. Zadaniem geoekonomia jest również doprowadzenie do przejmowania kontroli nad przedsiębiorstwami oraz ich produktami, które są kluczowe z ekonomicznego punktu widzenia. W geoekonomii rozwiązanie konfliktu polega na ekonomicznym wyniszczeniu danego państwa lub grupy państw za pomocą wpływania na rynki finansowe lub wykorzystując korporacje czy instytucje za pomocą prowadzonej przez nich strategii i polityce. Geoekonomia poprzez analizę globalnego rynku może dostarczać rozwiązań systemowych mających za zadanie umacnianie własnej gospodarki.

W latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku w publikacjach znaleźć można było stwierdzenia, że zjawisko wojny gospodarczej należy utożsamiać wyłącznie

z państwami nie należy natomiast używać w stosunku do korporacji prowadzących między sobą rywalizacje czysto konkurencyjną. Uważano, iż nie stosowne jest używanie wojna gospodarcza w stosunku do firm czy korporacji, zamiast tego należy używać pojęcia wojen mikroekonomicznych . Jednak duże przedsiębiorstwa

i koncerny mają realnie duży wpływ na gospodarkę danego kraju. W przypadku krajów demokratycznych dają nowe miejsca pracy, kształtują rozwój innowacyjność oraz wpływają pozytywnie na PKB. W państwach, w których prowadzone są rządy autorytarne lub demokracja jest mniej rozwinięta wspomniane firmy i koncerny są narażone na wrogie zainteresowanie, a w następstwie chęć przejęcia, którego celem nie rzadko jest nielegalne zawłaszczenie danej instytucji w celu nacjonalizacji przedsiębiorstwa czy wywarcie określonego nacisku politycznego.

  Podane w tym rozdziale definicje nie wyczerpują istoty wojny gospodarczej skupiają się raczej na jej ogólnym pojęciu, dalsze istotne terminy przedstawione zostaną w kolejnych podrozdziałach tej pracy przy okazji prezentacji rodzajów wojny gospodarczej jej narzędzi oraz podając konkretne przykłady w ujęciu historycznym jak i współczesnym.

...(download the rest of the essay above)

About this essay:

This essay was submitted to us by a student in order to help you with your studies.

If you use part of this page in your own work, you need to provide a citation, as follows:

Essay Sauce, . Available from:< https://www.essaysauce.com/essays/marketing/2018-1-9-1515535343.php > [Accessed 14.10.19].