ÖZET
KISALTMALAR DİZİNİ
BÖTE : Bilgisayar ve öğretim teknolojileri öğretmenliği
1. GİRİŞ
1.2. Problem Tümcesi
Bu araştırmada BÖTE bölümü öğrencilerinin sosyal ilişkilerinde, aile ilişkilerinde ve duygusal ilişkilerindeki yalnızlıklarının internet bağımlılığı ile ilişkisinin olup olmadığını tespit etmek amaçlanmıştır.
1.3. Alt Problemler
Yukarıdaki genel amaç çerçevesinde, araştırmanın beş alt amacı bulunmaktadır.
Bunlar;
1- Araştırmaya katılan öğrencilerin internet bağımlılık düzeyleri nedir?
2- Araştırmaya katılan öğrencilerin yalnızlık düzeyleri nedir?
3- Araştırmaya katılan öğrencilerin yalnızlık düzeyleri;
a. cinsiyetlerine
b. sınıf düzeylerine
c. internete bağlanma sıklıklarında
göre farklılık göstermekte midir?
4- Araştırmaya katılan öğrencilerin internet bağımlılık düzeyleri;
a. cinsiyetlerine
b. sınıf düzeylerine
c. internete bağlanma sıklıklarına
göre farklılık göstermekte midir?
5- Araştırmaya katılan öğrencilerin internet bağımlılıkları ile yalnızlıkları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?
1.4 Araştırmanın Amacı
Bu araştırmanın temel amacı, BÖTE bölümü öğrencilerinin internete bağımlıklarını saptamak ve internete bağımlılıklarının yalnızlık düzeylerinde anlamlı bir farklılık olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Öğrencilerin internet bağımlılıklarının cinsiyete, sınıf düzeylerine ve internete bağlanma sıklığına göre değişip değişmediğini tespit etmektir. Elde edilecek sonuçlardan ….
1.5 Araştırmanın Önemi
İnternetin oldukça yoğun olarak kullandığımız günümüzde, bu konuda oldukça fazla araştırma yapılmaktadır. Bu araştırmada internet ve teknolojiyle daha fazla kullanan, iç içe olan BÖTE bölümü öğrencilerinin interneti bağımlılığı ve buna bağlı olarak yalnızlık düzeylerinin incelenmesi diğer bölümlere oranla daha net sonuçları olabileceğinden bu araştırmanın yapılması literatüre katkıda bulanacağı düşünülmektedir. (bağımlılığı tanumla, yarattığı olumsuzlukları yaz, örnekle)
1.6. Sayıltılar
1. Araştırmada kullanılacak olan anketleri araştırmaya konu olan öğrencilerin samimi ve doğru cevaplandıracakları varsayılmaktadır.
1.7 Sınırlılıklar
1. Bu araştırma İzmir ili Bornova ilçesindeki bir üniversitenin BÖTE bölümü öğrencileri ile sınırlıdır.
2. Bu araştırma anketteki sorularla sınırlıdır.
3. Anketi yapan öğrencilerin verdikleri yanıtlarla sınırlıdır.
1.9 Tanımlar
Öğrenci: Bir bilim veya sanat yetkilisinin gözetimi ve yol göstericiliği altında belli bir konuda çalışan kimse
………………………………………………….
2. KURAMSAL ÇERÇEVE VE İLGİLİ ARAŞTIRMALAR
Durualp (2013) “Yetiştirme yurdunda kalan ergenlerin yalnızlık düzeylerinin internet bağımlılığı ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi” adlı incelemesinde yetiştirme yurdunda kalan ergenlerin internet bağımlılıklarını ve yalnızlık düzeylerini araştırmıştır. Araştırma sonuçlarına göre internet bağımlılığı yüksek olan ergenlerin yalnızlık puanı orta ve düşük düzeyde olan ergenlerin puan ortalamalarından daha yüksek olduğunu tespit etmiştir. Bireyin, sosyalleşemediği takdirde yalnızlık çektiği ve internet aracılığı ile yalnızlıklarını gidermeye yöneldiklerini ileri sürmüştür. Ergenlerin sağlıklı gelişimleri açısından internet kullanımlarının denetlenmesini önermiştir.
Batıgün ve Hasta (2010) “İnternet bağımlılığı: Yalnızlık ve kişilerarası ilişki tarzları açısından bir değerlendirme” konulu çalışmalarında üniversite okuyan veya çalışan kişiler üzerinde araştırma yapmıştır. Elde edilen sonuçlara göre bireylerin haftada ortalama 15 saatten fazla internet kullandıkları tespit etmiştir. Katılımcılara uygulanan Young internet bağımlılığı ölçeğine göre internete bağımlı olmadıkları belirlenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre internet bağımlılığı ölçeğinden yüksek puan alan bireylerin kendini daha yalız hissettiği sonucuna varılmıştır.
Oktan (2015) “üniversite öğrencilerinde problemli internet kullanımı, yalnızlık ve algılanan sosyal destek” adlı çalışmasında yalnızlığın problemli internet kullanımının yordayıcılarından biri olduğu sonucuna ulaşmıştır. Yalnız yaşayan bireylerin sosyalleşmek için internetteki aktivitelerden yararlandığı ve bu aktivitelerden keyif aldıklarını belirtmiştir.
Doğan ve Karakuş (2016) “Lise öğrencilerinin sosyal ağ siteleri kullanımının yordayıcısı olarak yalnızlık” adlı araştırma daha çok sosyal ağların yalnızlıkla ilişkisi ile ilgilidir. Araştırmanın sonucuna yalnızlığın sosyal ağların kullanımını yordamadığına ulaşılmıştır. Tablet bilgisayar ve akıllı telefon kullanımının gün geçtikçe artması sosyal paylaşım sitelerinin kullanımının artmasına doğrudan etki ettiğini, sanal ortamdaki yarattıkları ideal kimlikle facebook, twitter vb. sosyal paylaşım sitelerinde yalnızlık duygularını giderici ortam yarattığını ifade etmiştir.
Esen ve Siyez (2011) “Ergenlerde internet bağımlılığını yordayan psiko-sosyal değişkenlerin incelenmesi” başlığı adı altında yaptığı araştırmada yalnızlık ve internet bağımlılığı arasında düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunduğunu tespit etmiştir. Araştırmada elde edilen diğer bulgulara göre internet bağımlılığının en önemli yordayıcısı olarak cinsiyet değişkenidir. Okullarda internet bağımlılığına ilişkin farkındalık çalışmalarının artırılmasının önemli olduğunu belirtmiştir.
3. YÖNTEM
3.1. Araştırmanın Modeli
BÖTE öğrencilerinin internet bağımlılıkları ile yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlayan bu çalışmada tekil ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Tekil tarama modeli, araştırmanın konusu olan değişkenlerin mevcut durumlarının betimlendiği, ilişkisel tarama modeli ise, iki ya da daha çok sayıda değişken arasında bir ilişki olup olmadığını belirlemek amacıyla kullanılan araştırma modelidir (Aktaran, Karasar, 2011). Buna göre araştırma kapsamında, BÖTE bölümü öğrencilerinin demografik özelliklerini, internet bağımlılıkları ve yalnızlık düzeylerini belirlemeye yönelik tekil tarama modeli, sosyal ağ kullanım amaçları ile internet bağımlılık düzeyleri ile farklı değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik ise ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.
3.2. Evren ve Örneklem
Bu araştırmanın evrenini İzmir’deki bir devlet üniversitesindeki BÖTE bölümünde öğrenimlerine devam eden öğrenciler oluşturmaktadır. Bu araştırmanın örneklemini 2017–2018 öğretim yılı güz döneminde, ikinci ve üçüncü, dördüncü sınıflarında öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. (“evren 3,4,5 sınıflar” “örneklem: her sınıftan rastgele seçilmiş 30’ar kişi”)
3.3. Veri Toplama Araçlarının Geliştirilmesi ve Uygulanması
3.3.1 UCLA Yalnızlık Ölçeği
Russel, Peplau ve Ferguson tarafından geliştirilmiştir. 10’u düz, 10’u ters yönde kodlanmış 20 maddeden oluşan bir ölçektir. Ölçeğin her maddesinde sosyal ilişkilerle ilgili duygu ya da düşünce belirten bir durum sunulmakta ve bireylerden bu durumu ne sıklıkta yaşadıklarını dörtlü ölçek üzerinde belirtmeleri istenmektedir. Yüksek puan yalnızlığın daha yoğun yaşandığının belirtisi olarak kabul edilmektedir. Kuramsal olarak her madde için puanlar 1 ile 4 arasında değiştiği için, ölçekten alınacak puanlar en düşük 20, en yüksek 80’dir (9). Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları Demir (10) tarafından yapılmıştır (Yılmaz, Yılmaz, & Karaca, 2008).
3.3.2 Young İnternet Bağımlılığı Testi
“İnternet Bağımlılığı Ölçeği” Young (1996) tarafından geliştirilmiş ve Bayraktar (2001) tarafından Türkçe uyarlaması yapılmış 20 maddeden oluşan bir ölçektir. Katılımcılar ölçme aracında verilen durumları ne sıklıkla yaşadıklarını “Hiçbir zaman” ile “Her zaman” arasında değişen 5’li likert seçenekleri ile yanıtlamaktadırlar. Elde edilen veriler sonucuna puan ortalaması 50 altı olanlar, "bağımlı olmayan", 50 ile 80 arası olanlar "muhtemel bağımlı" ve 80 ' in üzerinde olanlar ise "internet bağımlısı" olarak ele alınmaktadır. Tek faktörden oluşan ölçeğin Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ise .90 olarak hesaplanmıştır (Filiz, Erol, Dönmez, & Kurt, 2014).
3.4. Verilerin Analizi
Araştırmaya ilişkin toplanan veriler değerlendirilerek analizleri SPSS 16,0 programı ile yapılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilere uygulanan Kişisel Bilgi Formu değerlendirilerek öğrencilere ait betimsel özelliklerini belirlemek amacıyla frekans analizi kullanılmıştır. Araştırmanın alt problemlerinde analiz yöntemi olarak :
1- Araştırmaya katılan öğrencilerin internet bağımlılık düzeyleri nedir? Alt probleminin analizinde; ortalama
2- Araştırmaya katılan öğrencilerin yalnızlık düzeyleri nedir? Alt probleminin analizinde; ortalama
3- Araştırmaya katılan öğrencilerin yalnızlık düzeyleri;
d. cinsiyetlerine
e. sınıf düzeylerine
f. internete bağlanma sıklıklarında
göre farklılık göstermekte midir? Alt probleminin analizinde; cinsiyete göre T. Testi, Sınıf düzeylerini belirlemek için tek yönlü Anova testi, İnternete bağlanma sıklıklarının testi için tek yönlü Anova testi
4- Araştırmaya katılan öğrencilerin internet bağımlılık düzeyleri;
d. cinsiyetlerine
e. sınıf düzeylerine
f. internete bağlanma sıklıklarına
göre farklılık göstermekte midir? Alt probleminin analizinde; cinsiyete göre T. Testi, Sınıf düzeylerini belirlemek için tek yönlü Anova testi, İnternete bağlanma sıklıklarının testi için tek yönlü Anova testi
5- Araştırmaya katılan öğrencilerin internet bağımlılıkları ile yalnızlıkları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır? Alt probleminin analizinde; korelasyon analizi kullanılmıştır.
Yapılan analizlerde anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiştir.
4. BULGULAR VE YORUM
4.1. Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Yorumlar
Katılımcılara uygulanan Young İnternet Bağımlılığı testinden aldıkları puanlarının ortalamaları 31,615 olarak bulunmuştur. Bu rakam dikkate alındığında internete bağımlı olmadıkları görülmektedir.
4.2. İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Yorumlar
Katılımcılara uygulanan U.C.L.A yalnızlık testi puanlarının ortalamaları 39,805 çıkmıştır. Buna göre katılımcıların yalnızlık düzeyinin normal seviyede olduğu gözlemlenmiştir.
4.3. Üçüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Yorumlar
Katılımcıların cinsiyetleri ile yalnızlık düzeylerinin ortalamaları arasında yapılan T testi sonucu anlamlılık düzeyi 0,886 olarak bulunmuştur. Bu sonuca göre cinsiyet ile yalnızlık düzeyi arasında anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir.
Katılımcıların sınıf düzeyleri ile yalnızlık düzeylerinin ortalamaları arasında yapılan tek yönlü Anova testi sonucunda anlamlılık düzeyi 0.469 olarak bulunmuştur. Buna göre sınıf düzeyleri ile yalnızlık düzeyi arasında gruplar arasında anlamlı bir farklılık yoktur.
Katılımcıların internete bağlanma sıklıkları ile yalnızlık düzeylerinin ortalamaları arasında yapılan tek yönlü Anova testi sonucunda anlamlılık düzeyi 0.574 olarak bulunmuştur. Buna göre katılımcıların internete bağlanma sıklıkları ile yalnızlık düzeylerin arasında anlamlı bir farklılık yoktur.
Bu sonuçlara göre yalnızlık düzeyinin cinsiyete, sınıf düzeyine ve internete bağlanma sıklığına göre değişmediği söylenebilir.
4.3. Dördüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Yorumlar
Katılımcıların cinsiyetleri ile internet bağımlılık düzeylerinin ortalamaları arasında yapılan T testi sonucu anlamlılık düzeyi 0,051 olarak bulunmuştur. Bu sonuca göre cinsiyet ile internet bağımlılığı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir.
Katılımcıların sınıf düzeyleri ile internet bağımlılıklarının ortalamaları arasında yapılan tek yönlü Anova testi sonucunda anlamlılık düzeyi 0,111 olarak bulunmuştur. Buna göre katılımcıların sınıf düzeyleri ile internet bağımlılıkları arasında anlamlı bir farklılık yoktur.
Katılımcıların internete bağlanma sıklıkları ile internet bağımlılıklarının ortalamaları arasında yapılan tek yönlü Anova testi sonucunda anlamlılık düzeyi 0.422 olarak bulunmuştur. Buna göre katılımcıların internete bağlanma sıklıkları ile internet bağımlılıkları arasında anlamlı bir farklılık yoktur.
Bu sonuçlara göre internet bağımlılığının cinsiyete, sınıf düzeyine ve internete bağlanma sıklığına göre değişmediği söylenebilir.
4.5. Beşinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Yorumlar
Araştırmaya katılan öğrencilerin internet bağımlılıkları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını ölçmek amacıyla yapılan korelasyon analizi sonucunda pearson katsayısı 0,195 olarak bulunuştur. Buna göre internet bağımlılığı ile yalnızlık düzeyi arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki vardır.
Bu sonuca göre internet bağımsı olmanın yalnızlıkla doğrudan bir ilişkisi olmadığı söylenebilir.
5. SONUÇ, TARTIŞMA VE ÖNERİLER
5.1 Sonuç ve Tartışma
BÖTE öğrencilerinin internet bağımlılıklarının yalnızlık düzeyine etkisini inceleyen bu araştırmada yalnızlık ve internet bağımlılığı arasında düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunduğu görülmektedir. Elde edilen bu sonuç diğer araştırmalar ile bezmemektedir.
Araştırmada elde edilen bulgular incelendiğinde yalnızca yalnızlık düzeyinin internet bağımlılığın yordayısı olduğunu cinsiyet, sınıf düzeyi, internete bağlanma sıklığının internet bağımlılığını yordamadığı görülmektedir. Bu konudaki literatürdeki araştırmalarda Durualp (2013) internet bağımlılığı yüksek düzeyde olan ergenlerin yalnızlık puanlarının da yüksek olduğunu tespit etmiştir. Esen ve Siyez (2011) ergenlerde internet bağımlılığını yordayan çeşitli psiko-sosyal değişkenleri incelemiş, yalnızlık ile internet bağımlılığı arasında düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varmıştır.
Çıkan bulgulara günlük internet kullanım oranının %80 üstü olarak 3 saatten fazla olduğu görülmektedir. İnternetin günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmesi kuşkusuz hayatımızda bir takım sorunların çıkmasına neden olabileceği düşünülmelidir. Bireylerin gerçek hayatta sahip olamadıkları bir takım şeyleri internet üzerinden, düşüncesinde olan ideal benliğini internetteki profilinde daha rahat yansıtabildiği burada zaman geçirmekten keyif ve zevk aldığı internet üzerinde daha fazla vakit geçirmeye gerçek hayattan daha az keyif almaya neden olabilmektedir.
KAYNAKLAR DİZİNİ
DURUALP, E., & ÇİÇEKOĞLU, P. (2013). Yetiştirme yurdunda kalan ergenlerin yalnızlık düzeylerinin internet bağımlılığı ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 29-46.
Batıgün, A. D., & Hasta, D. (2010). İnternet bağımlılığı: Yalnızlık ve kişilerarası ilişki tarzları açısından bir değerlendirme. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 11(3), 213-219.
OKTAN, V. (2015). ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE PROBLEMLİ İNTERNET KULLANIMI, YALNIZLIK VE ALGILANAN SOSYAL DESTEK. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(1), 281-292.
DOĞAN, U., & KARAKAŞ, Y. (2016). Lise öğrencilerinin sosyal ağ sitleri kullanımının yordayıcısı olarak yalnızlık. Sakarya University Journal of Education, 6(1), 57-71.
Esen, E., & Siyez, D. M. (2011). Ergenlerde internet bagimliligini yordayan psiko-sosyal degiskenlerin incelenmesi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 4(36), 127-138.