E”TSEL ORTAMLARDA SOSYAL A”IN ”LEVSELL”
Halil ”brahim CANATAN (halilcanatan@gmail.com)
”STANBUL AYDIN ”N”VERS”TES”
”zet
Bilgi toplumuna ge”i” s”reci ile birlikte, g”n”m”zde teknolojik geli”menin en fazla etkisini bili”im alan”nda g”rmekteyiz. Ya”am”m”zda ger”ekle”en bir”ok ileti”im bi”imi internet arac”l” ile sanal bir boyuta ta”nm”t”r. Sosyal ileti”im a”lar”, kullan”c”lara, kendilerini tan”mlamalar”, ”e”itli sosyal ili”kiler geli”tirmeleri ve hatta ”retme-”renme s”recini yeniden ”ekillendirmeleri y”n”nde yeni imk”nlar sunmaktad”r. H”zla geli”en bili”im teknolojisi, e”itimde de yeni olanaklar, kolayl”klar sunarken, ayn” zamanda e”itimcilerin yeni teknolojiye uyum sa”lamalar”n” ve e”itsel ve mesleki geli”imde teknolojiden tam yararlanmalar”n” zorunlu k”lmaktad”r. Bu ”al”ma, alan yaz”n bilgisine dayal” olarak, sosyal a” sitelerinin e”itsel ortamlardaki i”levselli”ini belirlemek ve okul y”neticilerinin ve ”retmenlerin mesleki geli”imi a”s”ndan ula”lan bilgiler ”nda ”neriler geli”tirmek amac”yla ger”ekle”tirilmi”tir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal A” Siteleri, E”itim, Y”netici, ”retmen, ”levsellik
1. Giri”
Bilgi ve teknoloji ”a” olarak adland”r”lan yirmi birinci y”zy”lda bili”im teknolojileri, ”renme-”retme s”recini, sosyal, ekonomik ve k”lt”rel ya”am” oldu”u kadar ki”ileraras” etkile”imi de yeniden ”ekillendirmi”tir. ”zellikle, insanlar”n ileti”im bi”imini farkl” boyutlara ta”yan sosyal a” sitelerinde, milyonlarca kullan”c” ger”ek kimlikleri ile yer almakta ve her t”rl” bilgiyi ”zg”rce payla”abilmektedir. Bu denli yayg”nla”an sosyal a” sitelerinin, e”itim s”re”lerinde de ”ok farkl” ama”larla etkin bir ”ekilde kullan”m” b”y”k ”nem ta”maktad”r. Sosyal a” siteleri, esnek ve kullan”c” dostu olmas” sebebi ile di”er ”retim y”netim sistemlerine g”re daha kolay kullan”labilmektedir. Bir”ok e”itimci ve ara”t”rmac”n”n ”ok daha basit ad”mlar” takip ederek bir topluluk olu”turmas”, kendi aralar”nda payla”mlar”n ger”ekle”mesi, ileti”im ve d”n”t a”s”ndan olduk”a kolayl”klar sa”lamaktad”r. Sosyal a” siteleri bahsedilen bu ”zelliklerin yan” s”ra, harmanlanm” ”retim deneyimlerini zenginle”tirmesi, ”retim ve de”erlendirme s”recine destek olmas” gibi ”zelliklerden dolay” e”itim ”rg”tlerine de yarar sa”lamaktad”r [1].
Son y”llarda kullan”c”lara sa”lad” olanaklarla zenginle”en sosyal a”lar”n kullan”m” her ge”en g”n yayg”nla”maktad”r. Sosyal a”lar”n kullan”c”lar”n”n b”y”k bir ”o”unlu”unu ”renci, ”retmen ve okul y”neticilerinin olu”turdu”u d”n”l”rse sosyal payla”m sitelerinin e”itsel kullan”m”na y”nelik fikir ve ”al”malar”n olmas” de”i”en bilgi teknolojilerine ayak uydurmak i”in gereklidir. Ancak, ”o”unlukla ergenler ve yeti”kinler taraf”ndan kullan”lan Myspace, Facebook, Youtube gibi sosyal a” siteleri ile ”e”itli ama”lar i”in tasarlanan di”er a” sitelerinin forum b”l”mleri, bireyler taraf”ndan ara”t”rma ya da bilgi edinme amac”yla de”il de, daha ”ok g”nl”k ya”amlar”n”n bir uzant”s” olarak arkada”lar”na eri”me, ”zel ya”amlar”n” payla”ma ve tan”mad” di”er ki”ilere kendini tan”tmak amac”yla kullan”lmaktad”r. Di”er yandan, sosyal a” kullan”c”lar”n”n say”s”n”n yo”unlu”u nedeniyle e”itimcilerin de bu ara”lar” hem mesleki geli”im hem de e”itsel ba”lamda kullanmalar”n”n ”nemi gittik”e daha iyi anla”lmaktad”r [2].
2. ”al”man”n ”nemi
Bu ara”t”rman”n genel amac”, alan bilgisine dayal” olarak, sosyal a” sitelerinin birey ve toplum geli”imindeki ”nemini ortaya koymak; e”itimde sosyal a”lar”n i”levini irdelemek ve mesleki geli”im a”s”ndan sosyal a”lar”n etkili kullan”m” i”in ”neriler geli”tirebilmektir.
3. Sosyal A”lar
S”zl”k tan”m”yla sosyal ya da toplumsal a”, "bir ya da birden fazla toplumsal ili”kiyle birbirine ba”lanm”, dolay”s”yla toplumsal bir ba” olu”turan bireyler (daha ender durumlarda ortakl”klar ve roller)" anlam”na gelmektedir [3]. "S”z konusu ili”ki ba”lar”n”n i”inde akrabal”k, ileti”im, arkada”l”k, otorite say”labilir." Sosyal a”larda asl”nda i”in ”z” sanal bir "cemaat" olu”turup bunlarla birlikte hareket etme, fikirleri payla”ma, yeni ”z”mler ”retme ve benzeri ”al”malar yapmakt”r. Bili”im teknolojisindeki geli”meler ”al”ma ortamlar”m”z”, ileti”im ara”lar”m”z” ve hatta g”nl”k hayat”m”z” de”i”tirmektedir [4]. E”itimde de”i”imi ba”latan ve s”rd”ren giri”imlerden biri de a”lard”r. Sosyal ve profesyonel a”lar insanlar” etkile”im, ili”ki ve payla”lan bilgi arac”l”yla birbirlerine ba”lar ve bunu zaman i”erisinde profesyonel bir destek haline getirir. E”itimsel a”lar y”z y”ze olabilece”i gibi elektronik de olabilir. Bu a”lar”n amac” geli”meyi sa”lamak i”in kurumlar ya da ki”iler aras”nda esnek etkile”im imk”n” sunmakt”r [5]. Sosyal payla”m a” tan”m”na uygun tipteki ilk site ”rnekleri "Classmates.com" (1995) ve "SixDegrees.com" (1997) siteleridir. Classmates.com ”zellikle ge”mi”teki s”n”f arkada”lar”n”n bulunmas”na y”nelik bir tema sunarken, SixDegrees.com kullan”c”lar”na profil yaratma ve arkada”lar”n” listeleme olana” sunmu”tur. 1997-2009 y”llar” aras”nda ”e”itli etnik gruplar”n ki”isel ve profesyonel profillerini payla”t”klar” siteler ortaya ”km”t”r. Bu siteler, ”zellikle yerel dillerde hizmet vermeye ba”layarak t”m d”nyaya yay”lm” ve k”resel k”lt”r ”r”nlerine d”n”m”lerdir. 2009 y”l”nda sosyal a” siteleri d”nya internet n”fusunun %70'ine eri”mi” durumdad”r [6 ve 7]. Ki”isel medya pazar”nda pop”ler bir terim olan sosyal a” hizmetleri, web tabanl” i” sekt”r”n”n en ”nemli alan” olarak ortaya ”km”t”r. Sosyal a” hizmetleri ”evrimi”i (online) ortamda yararl” bilgileri toplayarak ve bunlar” ba”kalar”yla payla”arak, di”er insanlarla ili”ki kurmaya olanak tan”yan ki”isel web sayfalar” olarak tan”mlanabilir. "MySpace", "Facebook", "Hi5" ve "Cyworld" gibi pek ”ok sosyal a” hizmeti siteleri kullan”c”lar”na gruplara kat”lma ya da grup olu”turma yoluyla benzer ilgi alanlar”na sahip di”er insanlar ile etkile”im sa”lamaya olanak tan”r [8]. Bir”ok klasik web uygulamalar” i”eri”in iletilmesi ”zerine odaklanm”ken a” g”nl” (blog), wiki, sosyal a”lar gibi Web 2.0 ara”lar” katk” ve etkile”im arac”l”yla daha ”ok sosyal ba”lanabilirli”in ”zerine yo”unla”m”t”r. Bu ara”lar sosyal ve aktif ”renme s”recini i”leterek i”birli”ini ve bilginin payla”m”n” gerektirmektedir [9]. Sosyal a” sistemlerinden biri di”eri "a” g”nl”kleri (blog)"dur. A” g”nl”kleri, d”zenli olarak g”ncellenebilen ve kronolojik olarak, son girilen maddeden ilk girilene do”ru s”ralanan bir internet sitesi olup, d”zenli aral”klarla yaz”, foto”raf, haber vb. bilgilerin siteye eklenmesiyle ger”ekle”tirilir. [10]. ”ok az teknik bilgisi olan ya da hi” bilgisi olmayan kullan”c”lar bile, ”e”itli yaz”l”mlar arac”l” ile a” g”nl” olu”turabilmektedirler. A” g”nl”klerinin bir ba”ka ”zelli”i de ba”lant” adreslerinin (hyperlinks) kullan”m”d”r. A” g”nl”kleri, ba”ka elektronik g”nl”klere ya da ”evrimi”i sitelere ba”lanarak, kendini kullanan toplulukla ortak bir bilgi havuzu olu”turmaktad”r [11]. Bir di”er sosyal a” sistemi olan Wiki, herkesin ”zerinde istedi”i gibi d”zenlemeler yapmas”na izin veren bilgi sayfalar” toplulu”udur. T”m bireylerin bu sayfalara eri”erek bir konu hakk”nda yaz”lm” olan bir bilgiyi de”i”tirebilecekleri ”zg”r bir ortamd”r. Gruplar, wiki sayesinde kolayca geni” dok”mantasyonlar olu”turabilir, bu belgeler aras”ndaki s”r”m farkl”l”klar”n” takip edebilir. Yani wiki uygulamalar” birer a”k kaynak ortamlar”d”r. A”k kaynak ortam”, a”k geli”tirici gruplar taraf”ndan geli”tirilen ve isteyen herkesin kullanabilece”i bir bilgi t”r”d”r. Sosyal a”lar”n en ”ok bilineni olan Facebook, insanlar”n arkada”lar”yla ileti”im kurmas”n” ve bilgi al” veri”i yapmas”n” ama”layan bir sosyal web sitesidir. 2010 itibariyle kullan”c” say”s” t”m d”nyada 500 milyonu a”an facebook, teknik a”dan web otoriteleri taraf”ndan en ba”ar”l” Web 2.0 uygulamalar”ndan biri olarak g”sterilmektedir. ”renciler taraf”ndan en ”ok tercih edilen [12] sosyal payla”m sitelerinden biri olan facebook kullan”m”nda "sosyal buradal”k" en g”l” etkiye sahiptir [13]. Amerika'da, 2009 y”l”nda Facebook kullan”c” say”s” 42 milyondan 103 milyona ”km”t”r. Bu b”y”me oran” %145'tir [14]. Uluslaras” b”y”me oranlar” incelendi”inde ilk s”rada 111.212.840 kullan”c”s” ile Amerika, ikinci s”rada ”ngiltere, ”nc” s”rada Endonezya ve d”rd”nc” s”rada 18.679.460 kullan”c”s” ile T”rkiye yer almaktad”r [15]. Facebook, Nisan 2010 itibar”yla, 400 milyondan fazla kullan”c”ya sahiptir. Ayn” kitle i”erisinde 100 milyon kullan”c”n”n ”st”nde mobil kat”l”m mevcuttur. Toplam kullan”c” say”s”n”n %50'si her g”n aktif olarak siteye girmektedir. Her ay 3 milyardan fazla foto”raf, 5 milyardan fazla i”erik metni, 3.5 milyardan fazla olay duyurusu payla”lmaktad”r [16]. Prensky (2001), gelecek nesillerin, g”n”m”z teknolojisinin var oldu”u ortamda do”mu” ve bilgisayar, video oyunlar”, dijital m”zik ”alarlar, video kameralar, cep telefonlar” ve internet gibi teknolojiler ile b”y”m” ana dilini ”renir gibi teknoloji ”renmi” ki”ilerden olu”an "dijital yerlilerden" olu”aca”n” belirtmektedir. Teknolojiyi bir dil gibi kullanabilen, zihinlerini teknoloji diliyle i”leten bu neslin e”itimini teknoloji dilini tam olarak kullanamasa bile, teknolojiye yeterince hakim ”retmenlerden ve e”itim y”neticilerinden olu”an bir kadro verebilecektir [17].
3.1. Sosyal A” Sitelerinin Okul Etkilili”i Ba”lam”nda ”nemi
Bilgisayar ve ileti”im teknolojileri ile dar bir kesime yay”m yapman”n ”tesinde ki”ilerin i”birli”i, ”renme ve bilgi yap”land”rma i”in bir araya geldi”i sosyal a” sitelerine y”nelik teknolojiler h”zla
geli”mektedir. Her zaman her yerden eri”ilen ve y”ksek ba”lanabilirlikli, isteklerin y”nlendirdi”i bir ortamda, e”itimin kapsam”n” geni”letmek ve ki”ilerin pasif t”keticilikten ”karak, aktif olarak kat”ld”klar” ya da i”eri”i birlikte ”rettikleri ve b”ylece ”renmenin ki”isel ya”am hedeflerini ve ihtiya”lar”n” destekledi”i sosyal bir s”re” olarak sosyal a”lar” geni”letmek gerekir [18].
Genel olarak sosyal a” servisleri arkada”l”k, akrabal”k, ilgiler ve aktiviteler ”zerine kuruludur. Ancak sosyal a” servislerinin tek i”levi bu de”ildir. Bu a”lar bireylere bilgi payla”ma, ili”ki kurma ve geli”tirme gibi bir”ok olanak da tan”maktad”r. Sosyal a” siteleri ”rg”t i”erisindeki profesyonellerin meslekta”lar”yla ileti”im halinde bulunmalar”n” sa”laman”n yan” s”ra di”er ”rg”tlerdeki meslekta”lar”yla da yeni ili”kiler kurmalar”na olanak sa”lar [19]. ”nternet ve sosyal a” siteleri gibi teknolojik olanaklar yeni ”yeler ve deneyimli ”yeler aras”ndaki i”birli”ini g”lendirmede ”nemli bir yer tutmaktad”r [20].
Sosyal a” ortamlar”n”n sosyal yap”s”, farkl” ili”ki ve ba”lant”larla bir a” olu”umunu sa”layan ”e”itli bireyler, yazarlar ve okurlar” i”ermekle birlikte, i”eri”in ki”iselle”tirilmesi, bilgi payla”m” ve i”birli”i de sosyal boyutun temelini olu”turmaktad”r [21]. Ayr”ca sosyal a”larla, sadece i”eri”e eri”im olgusu ortadan kald”r”larak, ki”ilerin payla”lan ortamlar”nda sosyal uygulama deneyimlerinin s”rekli olarak d”zenlendi”i s”n”rland”r”lmam” bir ”renme sa”land” da ifade edilmektedir [22]. Sosyal a”lar” kullanarak i”birli”i yapmak e”itim uygulay”c”lar”yla bilgi ”retenler (”niversiteler) aras”nda bilgi payla”m”na olanak sa”lamaktad”r. Bu payla”m ise hem politika belirlemede hem de uygulama geli”tirmede taraflara bilgi sa”lamaktad”r [23]. Bir”ok klasik web uygulamalar”, i”eri”in iletilmesi ”zerine odaklanm”ken a” g”nl”, wiki, podcast gibi sosyal a”lar”n daha ”ok sosyal ba”lanabilirli”in ”zerine yo”unla”t” ve bu ara”lar”n kullan”c” kat”l”m” ve etkile”imleri ile y”netildi”inden, sosyal ve aktif ”renme i”in gerekli bilgi payla”m” ve i”birli”ini olduk”a iyi destekledi”i ileri s”r”lmektedir. B”ylece, yararlan”c”lar”n fikirlerini duyurmalar”n” ve payla”malar”n” olanakl” k”lmaktad”r [24]. Sosyal a” sitelerinin okullarda uygulanmas”na en iyi ”rnek, okulun Web sitesini bir dizi a” g”nl”n”n birle”iminden meydana getirmekle m”mk”n olabilir. ”retmenler kendileri ile ilgili k”s”mlara katk”da bulunurken okul y”neticisi ana sayfada t”m a” g”nl”klerini bir araya getirerek ve okulda neler olup bitti”inin dinamik bir resmini ”izerek kaynak toplay”c” ve d”zenleyici g”revlerini ”stlenebilir. Okul y”neticisi her hafta s”n”f ve ”renci g”nl”klerinden bilgi alarak yap”lan ve yap”lacak (akademik, sosyal vb.) t”m etkinlikleri tasarlayabilir [25]. Dolay”s”yla bu durum, okul y”neticisinin okulda meydana gelen t”m olaylar, de”i”iklikler hakk”nda bilgi sahibi olmas”n” gerektirir. Sosyal a”lar ”zellikle ”rt”k bilgi dedi”imiz ve b”rokratik sistemin bilgi transfer sistemiyle aktar”lamayan bilgi t”r”n”n aktar”lmas” i”in kullan”labilmektedir. ”rt”k bilgiye ula”mak ”zellikle okul geli”imi a”s”ndan ”nemlidir. ”nk” ”retmenlerin okulu geli”tirmek i”in sahip olduklar” fikirler, yenlik”i d”nceler b”rokratik sistem i”erisinde hayat bulamamaktad”r. Capogna (2010)'ya g”re, internet genel olarak mesleki bilgi edinmek, bireysel ”retkenlik, sosyalle”me, bilgi edinimi ve dil ”renmeyi geli”tirmek ama”l” kullan”l”r. B”t”n bunlar yeni f”rsatlar yaratabilir ancak bu, kat”l”mc”lar”n ne kadar aktif ve sorumluluk sahibi oldu”una ba”l”d”r. Bu yeni a”, aidiyet duygusunu de”i”tirdi”i gibi bireysel dijital kimlik olu”turmaya da yard”m eder. Mesleki geli”imin temel arac” olan sosyal a” siteleri yoluyla kazan”lan deneyim mesleki ba”lamda uygulanacak becerilere d”n”ebilir ancak bu sadece ki”isel geli”im projesi ile m”mk”n olabilir. Bu tip sosyal a”lar ile "Twitter" ve "FriendFeed" belirli konular etraf”nda grupla”an e-topluluklar yarat”lmaktad”r. Kat”l”mc”lar bu sosyal a”lar” kullanman”n onlar” geli”tirdi”ini, bu a”da g”vendikleri, sorunlar”n” payla”abildikleri insanlar”n oldu”unu ifade etmektedirler. Bu ortamlar, diyalog etkile”iminin a”k ve s”rekli bir yans”tma s”reciyle kendinden ve akranlar”ndan ”renmenin temel arac” oldu”u uygulay”c” toplulu”un ”zelliklerine benzeyen e-topluluklar”n se”ilmesine ve tamamlanmas”na olanak sa”lamaktad”r [26]. ”renme teorisine g”re bilgi, diyalog arac”l”yla olu”turulur. Diyalog ise bireylerin varsay”mlar”n”, fikirlerini, inan”lar”n” ve duygular”n” a”a ”karmay” sa”lar. Bu sayede yeni fikirler, ara”lar ve uygulamalar olu”ur. Bu s”re”te bireylerin zihinlerinde ”rt”k olarak var olan yap”lar b”y”k ”l”de zenginle”mi” olarak d”n”rler [27]. McLoughlin ve Lee (2007), pedagojik ara”lar olarak d”n”lebilecek olan sosyal a”lar”n, e”itsel ba”lamda sa”layabilece”i olas” yararlar”n”; a) sosyal destek ve ba”lanabilirlik, b) i” birlikli bilgi ke”fi ve payla”m”, c) i”erik olu”turma ve d) bilgi ve enformasyon k”melemesi ve i”erik modifikasyonu olarak s”ralamaktad”rlar. Muijs, vd. (2010) ise, e”itimsel ba”lamda d”n”ld”nde sosyal a”lar”n: a) Okul geli”tirme, b) f”rsatlar” artt”rma (”rne”in i”letmelerle i”birli”ine gitme) ve c) kaynak payla”m” gibi yararlar”n”n oldu”unu ifade etmektedirler [28]. ”renme ve ”retimle ili”kili bir”ok ”zelli”e sahip olan Web 2.0 ara”lar” ve bunlar”n bir uzant”s” olan sosyal a”lar”n e”itsel ortamlardaki i”levselli”i ile ilgili ara”t”rma ve ”al”malar”n say”s” olduk”a azd”r. Yap”lan ara”t”rmalar”n genellikle sosyal a”lar”n yap”s”, gizlilik ve kimlik y”netimi gibi konulara yo”unla”t” g”r”lmektedir. A”a”da, bu alanda yap”lm” olan ”al”malar”n e”itsel ba”lamdaki sonu”lar”na ili”kin ”zet bilgilere yer verilmi”tir [29]. Ajjan ve Harsthone (2008), sosyal a”lar gibi ara”lar”n ”renci ”renmelerini artt”rd”n”, okul-”renci ve ”renci-”renci aras”nda etkile”im sa”lad”n”, ”rencilerin derslere ili”kin memnuniyetlerini artt”rd”, ”rencilerin yazma becerilerini geli”tirdi”ini ve derslere entegrasyonun kolay ara”lar oldu”unu ortaya koymu”lard”r. Selwyn (2007b), sosyal a”lar”n ”zellikle ”rencilerin akademik ”al”malar”nda, ”retici personele ve akademik sohbetlerdeki ili”kilerde i”ine d”t”kleri rol karma”as”n”n ”stesinden gelmelerine yard”mc” oldu”unu ileri s”rm”t”r (Akt: [30]).
Yuen ve Yuen (2008), sosyal a”lar”n, ”rencilerin dijital medya payla”m”, ortak g”r” ve fikir ”er”evesinde soru sorma, derse ili”kin kaynak payla”ma, ”al”ma gruplar” olu”turma ve s”n”f arkada”lar” ile ileti”im kurma ama”l” kullan”mlar”n”n oldu”unu ortaya ”karm”t”r (Akt: [30]). Saunders (2008), Sosyal a”lar”n, ”retmen adaylar”n”n ki”isel ve mesleki kimliklerini ili”kilendirdikleri bir ortam oldu”unu, ayr”ca ”retmen adaylar”n”n Facebook gruplar”n” kullanarak bir ”retmen a” olu”turma ve i”birli”i yapma yoluna gittiklerini de ortaya koymu”tur (Akt: [30]). Bu ”al”malar”n, sosyal a”lar”n ”renci motivasyonu ve etkilili”i ile ”rencilerin ileti”im kurma becerileri ”zerine yo”unla”t” g”r”lmektedir. Ayr”ca verilen b”t”n ara”t”rma sonu”lar”n”n sosyal a”lar”n e”itim ortamlar”nda ”renci a”s”ndan motivasyon, etkilik ve ileti”im bak”m”ndan olumlu sonu”lar do”urdu da g”r”lmektedir. Di”er yandan, yap”lan ”al”malar, sosyal a” sitelerinin, profesyonel gruplar”n a” kurmalar”na, i”birli”i yapmalar”na ve kariyer geli”tirmelerine b”y”k katk” sa”lad”n” da g”stermektedir. Albion (2008), yeni teknolojiler h”zla geli”tik”e ve yay”ld”k”a bu ara”lar”n e”itim ba”lam”nda kullan”m”n”n ”nemini vurgularken e”itimcileri de bu geli”im s”recinin d”na b”rakman”n s”z konusu olmad”n” ve ”zellikle ”retmen e”itiminde ”retmenlerin yeti”tirilmesini zenginle”tirme ve ”retmen adaylar”n” s”n”flar”nda bu uygulamalar” etkili kullanma f”rsatlar”n” sa”lama ve onlar” bu s”rece haz”rlamada ayr” ”nem ta”d”n” ifade etmi”tir [31]. Sosyal a”lar ”zellikle yeni yeti”en gen”leri ”ok cezp etti”inden, bu a”lar arac”l” ile gen”ler yeni sosyal ”evre, yeni ”renme ve payla”ma ortamlar” elde ederken, istenmeyen baz” sak”ncal” durumlarla da y”z y”ze kalabilmektedirler. Bunlar i”inde, bilgisayara a”r” d”k”nl”k, zararl” yay”nlar”n payla”m”, sanal taciz, vb. durumlar say”labilir. Bu durumlar”n ”stesinden gelebilmek i”in, okul y”netiminin uyan”k olmas”, ”rencilerle daha yak”ndan ilgilenmesi, aileleri ve ”rencileri sak”ncal” durumlar hakk”nda bilgilendirmesi; ve ”rencileri e”itmesi gereklidir. Bunun yan” s”ra, y”netici, ”retmen ve okulun di”er personelinin sosyal payla”m sitelerinin etkili kullan”m” hakk”nda bilgi sahibi olmas” ve bu y”nde ”renci ve ailelere rehberlik yapmas”, istenmeyen durumlar”n ”nlenmesi ve e”itimde etkilili”in sa”lanmas” a”s”ndan g”z ard” edilemeyecek bir durumdur [32].
4. Sonu” ve ”neriler
”lkemizde ve d”nyada internet ve bilgisayar kullan”c”lar”n”n g”nden g”ne artmas”, internetin haber takibinden, al”veri” yapmaya ileti”im kurmaktan, e”itime kadar g”ndelik ya”am uygulamalar”na her anlamda yerle”mesi, yeni ileti”im teknolojilerinin g”n”m”zde kazand” ”nemin en b”y”k g”stergesidir. G”n”m”zde zamansal ve mek”nsal anlamda bir”ok zorlu”u ortadan kald”ran internet ve ona ba”l” olarak da sosyal payla”m a”lar”, sosyalle”menin ”nemli bir tamamlay”c” unsuru olarak ”n plana ”kmaktad”r. G”n”m”z toplumunun h”zl” ya”anan kopuk ili”kileri i”erisinde sosyal payla”m a”lar” yard”m”yla insanlar bir sosyal ili”ki kurma ya da mevcut olan ili”kilerini s”rd”rme ”ans”na sahip olabilmektedirler. Sosyal payla”m a”lar” bireyleri, toplumun gitti”i y”nde sosyal a”dan tamamlayan bir bile”en olarak kar”m”za ”kmaktad”r. Toplumu bu denli etkileyen sosyal a”lar baz” davran”lar”m”z” ve al”kanl”klar”m”z” de”i”tirmektedir. Bir”ok alanda oldu”u gibi, soysal a” teknolojileri e”itim i”in de bir”ok olana” i”erisinde bar”nd”rmaktad”r. Sosyal a”lar”n bir”ok kullan”m ”zelli”i ve olanaklar”n”n olmas”, ”retmenlerin e”itim ”retim s”re”lerini aktif, yarat”c”, i”birlikli ”renme ile desteklemelerine, ”renci-”renci, ”renci-i”erik ve ”retmen-”renci etkile”imi artt”rmada, ”rencilerin ara”t”rma, sorgulama ve problem ”zme becerilerini kullanmalar” ve geli”tirmeleri konusunda destek olmaktad”r. Sosyal a”lar”n e”itime ili”kin bu denli olumlu ve ”nemli katk”lar”na ra”men bu alanda yap”lm” ”al”malar”n azl” ve ”lkemizde bu konuda e”itimin her kademesini kapsayan ”al”malar”n yap”lmam” olmas” dikkat ”ekicidir. Sosyal a”lar”n e”itim ortamlar”ndaki i”levselli”ine ili”kin ara”t”rma sonu”lar”, sosyal a”lar”n ”retmen, y”netici ve di”er okul mensuplar” taraf”ndan etkin bir ”ekilde kullan”ld”n” g”stermektedir. Bulundu”u ”evreden etkilenen ve ayn” oranda ”evresini etkileyen ve ”ekillendiren okullarda sosyal a”larla sa”lanan etkile”im, okul mensuplar”n” dolay”s”yla toplumu daha aktif bir kat”l”mc”l”a sevk etti”i s”ylenebilir. Bunun yan”nda e”itimsel ama”lar” ger”ekle”tirmek i”in sosyal a”lar”n kullan”m”, okul y”netimi, ”retmen ve ”renciler aras”nda sa”lad” e” g”d”m”n ve bilgi payla”m”n”n, var”lmak istenen ama”lar” ger”ekle”tirme noktas”nda olumlu katk”s”n”n oldu”u bir ger”ektir. Bu gibi uygulamalar sayesinde insanlar aras”ndaki k”resel ba”lant”da yeni bir d”nem ba”lam”t”r. Sosyal a”lar”n kullan”mlar” ve dijital okuryazarl”k sayesinde d”nceler ve yenilikler, d”nya ”zerinde eskiden olmad” kadar h”zl” bir bi”imde yay”lmaktad”r. Elde edilen bu sonu”lardan yola ”karak ”u ”nerilere yer verilebilir: E”itimin her kademesinde sosyal a”lar”n etkin kullan”m”na ili”kin gerekli teknik alt yap”lar olu”turularak y”neticiler ve ”retmenler daha ”ok desteklenmelidir. E”itim y”neticileri ve ”retmenler mesleki geli”im ve bilgi payla”malar” a”s”ndan sosyal a”lar” kullanmaya te”vik edilmelidirler. E”itimcilerin ve okul y”neticilerinin sosyal a”lardan mesleki geli”im a”s”ndan daha fazla yararlanabilmeleri i”in, uygulamal” ortamlarda bilgi ve becerilerini geli”tirici y”nde e”itim almalar” sa”lanmal”d”r. Bilgi teknolojisindeki geli”meler sayesinde her an ula”labilen bilgilerin kar”l”kl” etkile”imle uluslararas” boyutta ”renci kat”l”m”n” sa”layan sosyal a”lar ders ortam”nda kullan”lmal”d”r. Sosyal a”lar”n e”itsel alanda daha etkili kullan”m”na ili”kin kapsaml” ara”t”rmalar yap”lmal”d”r.
KAYNAKLAR
1. Jones, N., Blackey, H., Fitzgibbon, K., and Chew, E., (2010).Get out of Myspace!. Computers & Education:
Vol: 54, No:3, pp. 776 – 782.
2. Grant, N., (2008). On the Usage of Social Networking Software Technologies in Distance Learning
Education. In K. McFerrin et al. (Eds.), Proceedings of Society for Information Technology and Teacher
Education International Conference 2008 pp. 3755 – 3759, Chesapeake, VA: AACE.
3. Marshall, G., (1999). Sosyoloji S”zl”. (”ev.: Ak”nhay, O. ve K”m”rc”,D.) ”stanbul: Bilim ve Sanat
Yay”nlar”.
4. ”ak”r, R. ve Y”kselt”rk, E., (2010). Bilgi Toplumu Olma Yolunda ”renen Organizasyonlar, Bilgi Y”netimi
ve E-”renme ”zerine Teorik Bir ”z”mleme. Kastamonu E”itim Dergisi: Cilt:18, No:2, ss. 501-512.
5. Hargreaves, A., (2002). Sustainability Of Educational Change: The Role of Social Geographies. Journal of
Educational Change: Vol:3, No:3-4, pp. 189-214.
6. Boyd, D.M. and Ellison, N.B., (2007). Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship. Journal of
Computer Mediated Communication: Vol:13, No:1, pp.210-230.
7. ”ener, G., (2010). Sosyal A”larda Kimlik ve Cemaat. Mostar Ayl”k K”lt”r ve Akt”alite Dergisi: Say”: 62,
2010, http://www.mostar.com.tr/Detay.aspx?YaziID=492,
8. Kwon, O. and Wen, Y., (2010). An Empirical Study of the Factors Affecting Social Network Service Use.
Computers in Human Behavior: Vol:26, No:2, pp.254-263.
9. Ajjan, H. and Hartshorne, R., (2008). Investigating Faculty Decisions to Adopt Web 2.0 Technologies: Theory
and Empirical Tests. Internet and Higher Education: Vol:11, No:2, pp.71-80.
10. O'Reilly, T., (2007). What is web 2.0: Design Patterns and Business Models for the Next Generation of
Software. Communications & Strategies: Vol:65, No: 65, pp.16-37.
11. Ko”o”lu, Z., (2009). Weblog Use in EFL Writing Class. Ankara University, Journal of Faculty of
Educational Sciences: Vol:42, No:1, pp. 311-327.
12. Bicen, H. ve Cavus, N., (2010). The Most Preferred Social Network Sites By Students. World Conference on
Educational Sciences (WCES): Vol:2, No:2, pp.5864-5869
13. Cheung, C.M.K., Chiu, P.Y., and Lee, M.K.O., (2010). Online Social Networks: Why Do Students Use
Facebook?. Computers in Human Behavior: Vol:27, No:4, pp.1337-1343.
14. (2011, ”ubat), Facebook Demographics and Statistics Report 2010- 145% Growth in 1 Year,
http://www.istrategylabs.com/2010/01/facebook-demographics-andstatistics-report-2010-145-growth in-1-year/
15. (2011, Nisan), Facebook: Facts & Figures For 2010, http://www.digitalbuzzblog.com/facebook statistics-
factsfigures-for-2010/,
16. (2011, Mart), ”statistikler, http://www.facebook.com/press/info.php?statistics,
17. Prensky, M., (2001). Digital Natives, Digital Immigrants. On the Horizon: Vol:9, No:5, pp. 1-6.
18. McLoughlin, C. and Lee, M.J.W., (2007). Social Software and Participatory Learning: Pedagogical Choices
with Technology Affordances in the Web 2.0 era. Paper presented at the Ascilite, Singapore, 664,675
http://www.ascilite.org.au/conferences/singapore07/procs/mclough lin.pdf,
19. Ploderer, B., Howard, S., and Thomas, P., (2010). Collaboration on Social Network Sites: Amateurs,
Professionals and Celebrities. Computer Supported Cooperative Work: Vol:19, No:5, 419-455.
20. Lave, J. and Wenger, E., (1991). Situated Learning: Legitimate Peripheral Participation. Cambridge:
Cambridge University Press, http://books.google.com.tr/books?id=CAVIOrW3vYAC&printsec=frontc
over&hl=tr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false,
21. Bartlett Bragg, A., (2006). Reflections on Pedagogy: Reframing Practice to Foster Informal Learning With
Social Software, http://matchsz.inf.elte.hu/tt/docs/Anne20Bartlett-Bragg.pdf,
22.Mejias, U., (2005). Nomad's guide to learning and social software,
http://knowledgetree.flexiblelearning.net.au/edition07/download/ la_mejias.pdf,
23. Strathdee, R., (2007). School Improvement, Pre-Service Teacher Education and the Construction of Social
Networks in New Zealand and England. Journal of Education for Teaching: Vol:33, No:1, pp. 19-33.
24. Philip, R. and Nicholls, J., (2009). Group Blogs: Documenting Collaborative Drama Processes. Australasian
Journal of Educational Technology: Vol:25, No:5, pp.683-699
25. D'Souza, Q., (2006). Web 2.0 Ideas for Educators,
http://www.teachinghacks.com/files//100ideasWeb2educators.pdf,
26. Capogna, S., (2010). Learning and Social Networks New Forms of Sociability,
http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1692082,
27. Katz, S. and Earl, L., (2010). Learning About Networked Learning Communities. School Effectiveness and
School Improvement: Vol:21, No:1, pp. 27-51.
28. Muijs, D., West, M., and Ainscow, M., (2010). Why Network? Theoretical Perspectives on Networking.
School Effectiveness and School Improvement: Vol:21, No:1, pp. 5-26.
29. Schmucki, L., Meel, S.K., Bialo, E., and Sivin-Kachala, J., (2010). Social Networking in Education:
Practices, Policies, and Realities in 2010, http://www.mmseducation.com/register2010/,
30. Mazman, S.G., (2009). Sosyal A”lar”n Benimsenme S”reci ve E”itsel Ba”lamda Kullan”m”, Yay”mlanmam”
Y”ksek Lisans Tezi, Ankara: Hacettepe ”niversitesi Fen bilimleri Enstit”s”.
31. Albion, P., (2008). Web 2.0 in Teacher Education: Two Imperatives for Action. Computers in the Schools:
Vol:25, No:3- 4, pp. 181-198.
32. Willard, N., (2006). Schools and Online Social Networking, Education World,
http://www.educationworld.com/a_issues/issues/issues423.shtml,